Media spo\u0142eczno\u015bciowe obieg\u0142a wiadomo\u015b\u0107, \u017ce sztab jednego z kandydat\u00f3w na prezydenta zacz\u0105\u0142 wykorzystywa\u0107 w kampanii utwory AC\/DC oraz Dire Straits. Internauci zwr\u00f3cili tutaj uwag\u0119 na fakt, \u017ce “T.N.T.” sta\u0142 si\u0119 motywem przewodnim kampanii i zapytali Sony Music Publishing o to, czy udzielono zgody na wykorzystanie muzyki AC\/DC w kampanii wyborczej. Sony odpowiedzia\u0142o, \u017ce taka zgoda nie zosta\u0142a udzielona i \u017ce sytuacja jest analizowana pod k\u0105tem formalno-prawnym.<\/p>\n\n\n\n
Sztab owego kandydata broni si\u0119 tym, \u017ce wykupiono w ZAiKS licencj\u0119 na wykorzystanie szeregu utwor\u00f3w, w tym wy\u017cej wymienionych i twierdzi, \u017ce wskazane utwory nie s\u0105 motywem przewodnim kampanii. Internauci kontruj\u0105, \u017ce “T.N.T.” jest wykorzystywany na wiecach wyborczych jako swoiste “intro” dla kandydata i \u017ce sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym utworem kampanii wyborczej.<\/p>\n\n\n\n
Sk\u0105d ta przepychanka? Zapewne wynika ze stanowiska ZAiKS, kt\u00f3ry na swojej stronie internetowej publikuje wytyczne, dotycz\u0105ce wykorzystywania muzyki chronionej w celach politycznych: https:\/\/zaiks.org.pl\/artykuly\/2023\/czerwiec\/wykorzystanie-muzyki-w-kampanii-wyborczej<\/a> – czytamy tam: <\/p>\n\n\n\n Tak\u0105 zgod\u0119 nale\u017cy uzyska\u0107 w przypadku, kiedy utw\u00f3r ma zosta\u0107 wykorzystany jako przewodni motyw kampanii (og\u00f3lnopolski, wybrany przez sztab i wykorzystany przez parti\u0119 w przekazach w mediach og\u00f3lnokrajowych). ZAiKS informuje o konieczno\u015bci uzyskania takiej zgody.<\/em><\/p>\n\n\n\n W przypadku kiedy utwory stanowi\u0105 t\u0142o wydarzenia lub s\u0105 grane na koncercie towarzysz\u0105cym wydarzeniu w kampanii wyborczej, wystarczy uzyskanie od organizacji zbiorowego zarz\u0105dzania licencji na takie wykorzystanie tw\u00f3rczo\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n St\u0105d zapewne wynika koncentracja na “motywie przewodnim kampanii”. <\/p>\n\n\n\n O co tak naprawd\u0119 chodzi? Prawa autorskie dziel\u0105 si\u0119 na dwie kategorie: maj\u0105tkowe (wy\u0142\u0105czne prawo do korzystania z utworu i rozporz\u0105dzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu) oraz prawa autorskie osobiste (kt\u00f3re o wiele trudniej zdefiniowa\u0107 w spos\u00f3b precyzyjny). ZAiKS jako organizacja zbiorowego zarz\u0105dzania prawami autorskimi maj\u0105tkowymi<\/strong> nie posiada uprawnie\u0144 do udzielania komukolwiek zgody na wykorzystywanie praw autorskich osobistych, kt\u00f3re oznaczaj\u0105 wi\u0119\u017a tw\u00f3rcy z utworem. <\/p>\n\n\n\n Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie wymienia wszystkich postaci praw autorskich osobistych, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 jedynie przyk\u0142adowym wyliczeniem, zawartym w art. 16:<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi ustawa nie stanowi inaczej, autorskie prawa osobiste chroni\u0105 nieograniczon\u0105 w czasie i niepodlegaj\u0105c\u0105 zrzeczeniu si\u0119 lub zbyciu wi\u0119\u017a tw\u00f3rcy z utworem, a w szczeg\u00f3lno\u015bci prawo do:<\/em><\/p>\n\n\n\n 1) autorstwa utworu; Istotny z punktu widzenia jest art. 16 pkt 4, w kt\u00f3rym mowa jest m.in. o rzetelnym wykorzystaniu utworu, tj. takim, kt\u00f3re przede wszystkim zgodne jest z dobrymi obyczajami, co oczywi\u015bcie jest kategori\u0105 szalenie ocenn\u0105. Podnosi si\u0119 na przyk\u0142ad, \u017ce utw\u00f3r nie mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany w celu sprzecznym z prawem, naruszaj\u0105cym cudze prawa i wolno\u015bci (wyobra\u017amy sobie np. wykorzystanie czyjego\u015b utworu w ramach kampanii nawo\u0142uj\u0105cej do nienawi\u015bci na tle etnicznym, albo jako reklama dla dzia\u0142alno\u015bci, b\u0119d\u0105cej piramid\u0105 finansow\u0105). To jednak nie s\u0105 jedyne kryteria; S\u0105d Apelacyjny w Bia\u0142ymstoku przytoczy\u0142 np. w ramach praw autorskich osobistych prawo do ochrony \u201edobrej s\u0142awy dzie\u0142a\u201d lub \u201edobrego imienia dorobku tw\u00f3rcy\u201d, tj. prawo do przeciwdzia\u0142ania zachowaniom, kt\u00f3re mog\u0105 narusza\u0107 dobr\u0105 reputacj\u0119 (renom\u0119) dzie\u0142a, b\u0105d\u017a reputacj\u0119 samego autora, a tak\u017ce prawo do ochrony przed nieuprawnionym wykorzystywaniem element\u00f3w procesu tw\u00f3rczego i dorobku tw\u00f3rcy oraz przed przyw\u0142aszczaniem ich (wyrok z dn. 31.07.2012 r., I ACa 303\/12). S\u0105d Apelacyjny w Warszawie wskaza\u0142, \u017ce prawo do rzetelnego wykorzystania wyboru “przejawia si\u0119 w zakazie korzystania z utworu w spos\u00f3b sprzeczny z zamys\u0142em autora widocznym dla obiektywnego i uczciwego obserwatora” (wyrok z dnia 13.03.2014 r., VI ACa 1202\/13). <\/p>\n\n\n\n Powiedzmy sobie otwarcie – polityka jest tematem dra\u017cliwym. Zar\u00f3wno arty\u015bci, jak ich fani maj\u0105 r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy polityczne; niekt\u00f3rzy maj\u0105 ambicje wyra\u017cania swoich opinii, inni tego nie robi\u0105 w\u0142a\u015bnie po to, by nie alienowa\u0107 swoich odbiorc\u00f3w. Wydaje si\u0119 zatem, \u017ce zw\u0142aszcza w sytuacji, w kt\u00f3rej sp\u00f3r polityczny jest tak zajad\u0142y, jak obecnie, nale\u017ca\u0142oby zachowa\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 przy pr\u00f3bach wykorzystania cudzej tw\u00f3rczo\u015bci w kontek\u015bcie politycznym – autor mo\u017ce po prostu nie chcie\u0107 by\u0107 kojarzonym z okre\u015blon\u0105 opcj\u0105 polityczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n W Polsce mieli\u015bmy ju\u017c zreszt\u0105 przyk\u0142ady, gdy tw\u00f3rcy protestowali przeciwko wykorzystaniu ich utwor\u00f3w w kontek\u015bcie politycznym – zesp\u00f3\u0142 Lombard stanowczo sprzeciwia\u0142 si\u0119 wykorzystaniu utworu “Prze\u017cyj to sam” na wiecach wyborczych Platformy Obywatelskiej: <\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.onet.pl\/kultura\/onetkultura\/przezyj-to-sam-na-wiecu-po-lider-lombardu-wydal-specjalne-oswiadczenie\/syh1950,681c1dfa<\/a><\/p>\n\n\n\n Nie mog\u0142em znale\u017a\u0107 informacji na temat tego, czy sprawa znalaz\u0142a sw\u00f3j fina\u0142 w s\u0105dzie, natomiast z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nale\u017cy powiedzie\u0107, \u017ce takie wykorzystanie utworu mog\u0142o narusza\u0107 autorskie prawa osobiste autor\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Doda\u0107 oczywi\u015bcie nale\u017cy, \u017ce ochrona praw autorskich osobistych nie jest bezwarunkowa. Nawet naruszenie praw autorskich osobistych niekoniecznie mo\u017ce rodzi\u0107 po stronie autora jakiekolwiek roszczenia; dzieje si\u0119 tak tylko w przypadku, gdy naruszenie ma charakter bezprawny – przy czym przepisy wprowadzaj\u0105 domniemanie bezprawno\u015bci naruszenia; innymi s\u0142owy, to osoba, wykorzystuj\u0105ca dany utw\u00f3r musi wykaza\u0107, \u017ce uczyni\u0142a to zgodnie z prawem. Do takich okoliczno\u015bci, wy\u0142\u0105czaj\u0105cych bezprawno\u015b\u0107, nale\u017ce\u0107 mo\u017ce oczywi\u015bcie zgoda autora na taki, a nie inny spos\u00f3b wykorzystania utworu, ale tak\u017ce dzia\u0142anie w ramach dozwolonego ustaw\u0105 u\u017cytku – na przyk\u0142ad na potrzeby dozwolonej krytyki, pastiszu, czy parodii – przy tym zastrze\u017ceniu, \u017ce autor oraz \u017ar\u00f3d\u0142o utworu musz\u0105 by\u0107 nadal, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, podane.<\/p>\n\n\n\n Reasumuj\u0105c, w mojej ocenie, wykorzystanie utwor\u00f3w popularnych artyst\u00f3w w kontek\u015bcie kampanii wyborczej – czy w jakimkolwiek otoczeniu politycznym – bez zgody autora jest co najmniej nieostro\u017cne. Nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce z uwagi na do\u015b\u0107 wra\u017cliwe okoliczno\u015bci, wykup licencji w ZAiKS (co za\u0142atwia problem praw autorskich maj\u0105tkowych) jest niewystarczaj\u0105cy, za\u015b autorom przys\u0142uguje prawo sprzeciwu wobec takich dzia\u0142a\u0144 – oczywi\u015bcie, pytanie jest takie, czy Angus i Malcolm Young w og\u00f3le interesuj\u0105 si\u0119 tym, co si\u0119 w Polsce dzieje, czy przejmuj\u0105 si\u0119 perspektyw\u0105 przypisania ich do konkretnej polskiej opcji politycznej i czy postanowi\u0105 podj\u0105\u0107 jakie\u015b kroki prawne. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Media spo\u0142eczno\u015bciowe obieg\u0142a wiadomo\u015b\u0107, \u017ce sztab jednego z kandydat\u00f3w na prezydenta zacz\u0105\u0142 wykorzystywa\u0107 w kampanii utwory AC\/DC oraz Dire Straits. Internauci zwr\u00f3cili tutaj uwag\u0119 na fakt, \u017ce “T.N.T.” sta\u0142 si\u0119 motywem przewodnim kampanii i zapytali Sony Music Publishing o to, … Continue reading Kiedy nale\u017cy uzyska\u0107 zgod\u0119 tw\u00f3rc\u00f3w lub spadkobierc\u00f3w na wykorzystanie utworu w kampanii wyborczej?<\/em><\/strong><\/code><\/pre>\n\n\n\nKiedy wystarczy uzyska\u0107 licencj\u0119 od organizacji zbiorowego zarz\u0105dzania?<\/em><\/strong><\/code><\/pre>\n\n\n\n
2) oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udost\u0119pniania
go anonimowo;
3) nienaruszalno\u015bci tre\u015bci i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania;
4) decydowania o pierwszym udost\u0119pnieniu utworu publiczno\u015bci;
5) nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.<\/em><\/p>\n\n\n\n